Planowane Zmiany w Podatkach Dochodowych na 2026 Rok – Kompleksowy Przewodnik po Nowelizacji PIT i CIT

Trwają prace legislacyjne nad projektem ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw, opublikowanym przez Ministerstwo Finansów 16 września 2025 r. Celem proponowanych modyfikacji jest przede wszystkim uszczelnienie systemu podatkowego, eliminacja luk umożliwiających unikanie opodatkowania oraz zwiększenie transparentności i sprawiedliwości rozliczeń. Projekt obejmuje ponad 20 kluczowych zmian w PIT i CIT, które w większości mają wejść w życie od 1 stycznia 2026 r., z możliwością zastosowania niektórych przepisów już do dochodów osiągniętych w 2025 r. Na dzień 30 września 2025 r. projekt jest w fazie konsultacji publicznych, a ostateczna wersja może ulec zmianom po uwagach zainteresowanych stron. Do wejścia w życie głównych przepisów pozostało 92 dni (1 stycznia 2026 r.).

Zmiany te odwołują się do art. 84 Konstytucji RP, podkreślając równość w ponoszeniu ciężarów publicznych. Ministerstwo Finansów uzasadnia konieczność reform walką z optymalizacjami podatkowymi, takimi jak sztuczne kreowanie kosztów czy wykorzystywanie ulg w sposób niezgodny z intencją ustawodawcy. W artykule omówimy szczegółowo propozycje dla PIT (m.in. darowizny po leasingu, ulga mieszkaniowa, danina solidarnościowa), CIT (minimalny CIT, estoński CIT, amortyzacja) oraz ryczałtu (17% dla usług powiązanych). Dla przedsiębiorców, księgowych i doradców podatkowych to kluczowe informacje – zalecamy monitoring projektu na stronie Rządowego Centrum Legislacji. Artykuł bazuje na oficjalnym projekcie MF (ostatnia aktualizacja: 16 września 2025 r.) oraz analizach ekspertów.

Zmiany w PIT na 2026 Rok – Kluczowe Nowości

Projekt nowelizacji skupia się na uszczelnieniu PIT poprzez eliminację luk w opodatkowaniu przychodów z majątku prywatnego, programów motywacyjnych oraz ulg. Poniższa tabela podsumowuje główne propozycje, z podziałem na obszar zmian, opis i cel uszczelnienia.

Opodatkowanie Darowizn po Leasingu

Jedną z kluczowych zmian jest wydłużenie okresu opodatkowania przychodów ze zbycia ruchomości wykupionych z leasingu operacyjnego i darowanych najbliższej rodzinie. Dotychczas termin wynosił 6 miesięcy; projekt proponuje 3 lata (art. 10 ust. 3a PDOFizU). Przykładowo, jeśli przedsiębiorca wykupi samochód za 50 tys. zł, daruje go żonie, a ta sprzeda go po 2 latach za 40 tys. zł, przychód będzie opodatkowany PIT. Celem jest zapobieganie unikaniu podatku poprzez szybkie transfery majątku. Zmiana może wpłynąć na planowanie sukcesji w firmach rodzinnych, wymagając dłuższych okresów wstrzymania sprzedaży.

Programy Lojalnościowe i Motywacyjne

Projekt rozszerza zakres opodatkowania przychodów z instrumentów finansowych (np. warranty subskrypcyjne) jako ze stosunku pracy (art. 10 ust. 4 i 4a, art. 22 ust. 1dc, art. 24 ust. 11b). Dotychczas realizacja takich instrumentów nie była zawsze klasyfikowana jako przychód pracowniczy, co pozwalało na optymalizacje. Teraz, jeśli pracownik otrzyma warranty w ramach programu ESOP i zrealizuje je z zyskiem 100 tys. zł, cały przychód będzie opodatkowany progresywnie (12-32%), plus ewentualna danina solidarnościowa. To uszczelni system, ale zwiększy koszty programów motywacyjnych dla firm.

Datio in Solutum – Doprecyzowanie Przychodu

W przypadku świadczenia w miejsce wykonania (datio in solutum), przychód ze zbycia nieruchomości lub praw majątkowych będzie równy wartości uregulowanego zobowiązania (art. 19 ust. 2a). Projekt rozstrzyga spory orzecznicze: np. jeśli podatnik sprzeda nieruchomość wartą 500 tys. zł w zamian za umorzenie długu 400 tys. zł, przychód wyniesie 400 tys. zł. Celem jest jasność i zapobieganie zaniżaniu podstawy opodatkowania poprzez manipulację wartościami.

Ograniczona Ulga Mieszkaniowa

Ulga mieszkaniowa (art. 21 ust. 1 pkt 131) zostanie zawężona do zakupu jednego mieszkania lub gruntu pod budowę, pod warunkiem braku innej nieruchomości mieszkalnej. Jeśli podatnik sprzeda mieszkanie za 600 tys. zł i kupi nowe, ulga obejmie tylko jedno. Zmiana ma zapewnić, że ulga służy własnym potrzebom, nie inwestycjom. To może wpłynąć na rynek nieruchomości, ograniczając spekulacje.

Danina Solidarnościowa a IP BOX i Straty

Dochody z IP BOX (preferencyjna 5% stawka) wejdą do podstawy daniny solidarnościowej (art. 30h ust. 1). Możliwe będzie odliczenie strat, ale tylko w ramach IP BOX. Przykładowo, jeśli dochód z IP BOX wyniesie 1 mln zł, danina (4%) obejmie go po odliczeniach. Celem jest zrównoważenie ulg dla wysokodochodowych innowatorów.

Zakaz Zmian Amortyzacji Wstecz

Podatnicy nie będą mogli zmieniać stawek amortyzacyjnych po złożeniu zeznania rocznego (art. 22i ust. 1). Jeśli firma obniży stawkę dla maszyny w trakcie roku, nie skoryguje jej po terminie. To ograniczy retroaktywne optymalizacje kosztów.

Warunek Zatrudnienia w Uldze IP BOX

Do korzystania z IP BOX wymagane będzie zatrudnienie minimum 3 osób na umowę o pracę (art. 30ca ust. 3). Zmiana promuje realne firmy innowacyjne, nie jednoosobowe działalności. Brak spełnienia warunku wykluczy ulgę, co wpłynie na start-upy.

Zmiany w CIT na 2026 Rok – Ważne Modyfikacje dla Firm

W CIT projekt skupia się na spółkach, amortyzacji i specjalnych formach opodatkowania. Poniższa tabela przedstawia kluczowe propozycje.

Doprecyzowanie Definicji Małego Podatnika i Nowego Podatnika

Dla małego podatnika (limit 2 mln euro przychodów) projekt doprecyzowuje przeliczenie dla niestandardowych lat podatkowych (art. 4a pkt 10). Nowa definicja podatnika rozpoczynającego działalność wyklucza kontynuatorów (art. 4a pkt 9a). To ułatwi stosowanie preferencji, ale ograniczy nadużycia.

Opodatkowanie Likwidacji Spółek po Przekształceniu

Dochody z likwidacji spółki osobowej po przekształceniu kapitałowej będą opodatkowane, jeśli likwidacja w 3 lata (art. 7b ust. 1 pkt 1). Przykładowo, przekształcenie sp. z o.o. w jawną i likwidacja po 2 latach – opodatkowanie ukrytych rezerw. Celem jest blokada optymalizacji.

Wyłączenie Amortyzacji Wartości Firmy

Zakaz amortyzacji wartości firmy z odpłatnego korzystania (art. 16c pkt 2). Jeśli firma wynajmuje przedsiębiorstwo, nie odpisze wartości firmy. To uszczelni koszty w transakcjach leasingowych.

Amortyzacja w Spółkach Nieruchomościowych

Amortyzacja tylko dla nieruchomości klasyfikowanych jako inwestycje długoterminowe (art. 15e ust. 1). Zmiana zapobiega kreowaniu kosztów w bilansie.

Modyfikacje w Minimalnym CIT

Uproszczona podstawa opodatkowania zależna od statusu podatnika, skrócenie okresu rentowności do 1 roku dla zwolnienia (art. 24ca ust. 3a). Firmy o 2% rentowności unikną podatku, co zachęci do realnej zyskowności.

Zmiany w Estońskim CIT

Rozszerzenie ukrytych zysków o opłaty z najmu/dzierżawy, nowa definicja wydatków niezwiązanych (kary, grzywny) (art. 28m ust. 3 i 3a). Każda dystrybucja zysku po rezygnacji z estońskiego CIT opodatkowana. Możliwość przejścia mimo braku podpisu sprawozdania.

Doprecyzowanie Podatku od Przerzuconych Dochodów

Zmiany w art. 28h ust. 4 dla lepszego egzekwowania transferów zysków za granicę.

Zmiany w Ryczałcie – 17% dla Usług na Rzecz Powiązanych Podmiotów

Projekt zmienia art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o ryczałcie, wprowadzając 17% stawkę dla usług świadczonych na rzecz powiązanych podmiotów (wielkość udziałów min. 5%). Dotyczy usług z pkt 2-3, 4 lit. d/e, 5-7. Niższe stawki (8,5%, 12%, 15%) nie apply. Uzasadnienie MF: walka z optymalizacją, gdzie wspólnicy fakturują spółce po niskim ryczałcie zamiast dywidendy (19%) czy pensji (32% + danina). Przykładowo, wspólnik wystawiający spółce fakturę za usługi zarządcze po 8,5% – teraz 17%. Krytyka: Dysproporcje, bo te same usługi dla niepowiązanych po niższej stawce. To nie eliminuje nadużyć, a tworzy nierówności.

• Podmioty powiązane: Spółki, gdzie podatnik jest wspólnikiem/zarządcą (art. 23m ust. 1 pkt 4 PIT).
• Wyjątki: Brak, jeśli powiązanie ≥5%.
• Implikacje: Zwiększone koszty dla firm rodzinnych; zachęta do separacji usług.

Korzyści, Wyzwania i Implikacje Zmian Podatkowych 2026

Korzyści z Nowelizacji

Zmiany promują transparentność, równość i efektywność. Uszczelnienie luk (np. w amortyzacji, ulgach) zwiększy wpływy budżetowe o est. 2-3 mld zł rocznie (wg MF). Dla podatników: Jasność przepisów (datio in solutum), promocja zatrudnienia (IP BOX), skrócenie zwrotów VAT w niektórych przypadkach.

• Zwiększona sprawiedliwość: Bogatsi (danina solidarnościowa) i firmy (minimalny CIT) zapłacą więcej.
• Lepsza kontrola: Ograniczenie optymalizacji przekształceniowych i leasingowych.
• Ekonomiczne: Zachęta do realnej rentowności i innowacji z zatrudnieniem.

Wyzwania i Ryzyka

Zwiększone obciążenia dla małych i średnich firm (ryczałt 17%, amortyzacja). Ryzyko: Komplikacje administracyjne, wyższe koszty doradztwa. Dla estońskiego CIT – szersze ukryte zyski mogą zniechęcić do formy. Implikacje: Potrzeba dostosowań w planach kont, umowach, strukturach firmowych.

• Wzrost kosztów: Dla spółek nieruchomościowych i motywacyjnych.
• Administracyjne: Audyty przed 2026 r. niezbędne.
• Krytyka: Dysproporcje w ryczałcie, nie zawsze celne uszczelnienie.

Najczęściej Zadawane Pytania (FAQ) o Zmianach w Podatkach Dochodowych 2026

Na podstawie projektu MF i dyskusji ekspertów, oto odpowiedzi na kluczowe pytania.

• Kiedy zmiany wejdą w życie? Głównie 1 stycznia 2026 r., z retroakcją dla niektórych dochodów 2025 r.
• Jak zmiany wpłyną na IP BOX? Wymagane zatrudnienie 3 osób; dochody w daninie solidarnościowej, ale z odliczeniem strat.
• Czy ulga mieszkaniowa zniknie? Nie, ale ograniczona do jednego mieszkania bez posiadania innych.
• Co z ryczałtem dla usług powiązanych? 17% stawka, jeśli powiązanie ≥5%; celem walka z optymalizacją.
• Jak przygotować firmę do minimalnego CIT? Monitoruj rentowność; zwolnienie przy 2% w 1 roku.
• Czy estoński CIT stanie się mniej atrakcyjny? Tak, przez szersze ukryte zyski (najem, kary).
• Jakie kary za nieprzestrzeganie? Z KKS: Do 720 stawek dziennych za błędy w rozliczeniach.
• Czy zmiany dotkną małych podatników? Tak, np. doprecyzowanie limitów dla niestandardowych lat.
• Jak uniknąć opodatkowania likwidacji? Likwiduj po 3 latach od przekształcenia.
• Czy projekt może się zmienić? Tak, po konsultacjach do końca października 2025 r.

Podsumowanie i Kolejne Kroki – Jak Przygotować Się do Zmian Podatkowych 2026

Planowane zmiany w podatkach dochodowych na 2026 r. to kompleksowe uszczelnienie systemu, obejmujące PIT, CIT i ryczałt. Od darowizn po leasingu po estoński CIT – reformy zwiększą transparentność, ale też obciążenia. Kluczowe: Audyt, dostosowanie struktur, monitoring legislacji. Dla firm to okazja do optymalizacji zgodnej z nowymi zasadami.

Jeśli potrzebujesz indywidualnej konsultacji w zakresie przygotowania do zmian podatkowych 2026, zapraszamy do kontaktu z nami. Nasi eksperci pomogą Ci przejść przez ten proces sprawnie i bez ryzyka.